مهم‌ترین کار بعد از لیکویید شدن این است که برای جبران فوری ضرر دوباره وارد معامله نشوید؛ ابتدا معامله لیکویید شده را بررسی کنید و ببینید چه عواملی مانند اهرم بالا، حجم نامناسب، نبود حد ضرر یا استفاده نادرست از مارجین باعث این اتفاق شده است. سپس میزان سرمایه باقی‌مانده و مقدار افت حساب را محاسبه کرده و قبل از بازگشت به بازار، مدیریت ریسک و حجم معاملات خود را اصلاح کنید.
کارهایی که باید بعد از لیکویید شدن انجام دهید
| کاری که باید انجام دهید | توضیحات |
| فعلا معامله نکنید | از تصمیم‌های هیجانی و معامله انتقامی فاصله بگیرید |
| معامله را بررسی کنید | ورود، اهرم، مارجین، حد ضرر و قیمت لیکویید را بررسی کنید |
| علت لیکویید شدن را پیدا کنید | اشتباه در اهرم، حجم یا مدیریت ریسک را شناسایی کنید |
| افت سرمایه را محاسبه کنید | موجودی فعلی و درصد ضرر را دقیق مشخص کنید |
| حجم معامله را افزایش ندهید | برای جبران سریع ضرر، ریسک بیشتری نکنید |
| اهرم و حجم پوزیشن را بازنگری کنید | اندازه معامله را متناسب با سرمایه تنظیم کنید |
| حد ضرر تعیین کنید | قبل از ورود، نقطه خروج از معامله را مشخص کنید |
| مدتی از فیوچرز فاصله بگیرید | در صورت نیاز، معاملات اهرمی را موقتاً متوقف کنید |
| قانون ضدلیکویید شدن داشته باشید | برای اهرم، حجم و میزان ریسک قانون مشخص تعیین کنید |
| با پلن مشخص برگردید | ورود، خروج، حد ضرر و ریسک را پیش از معامله تعیین کنید |
۱. فعلا برای جبران ضرر وارد معامله نشوید
اولین واکنش بعد از لیکویید شدن اغلب وسوسه باز کردن یک پوزیشن جدید برای پس‌گرفتن پول از بازار است؛ اما این همان جایی است که «معامله انتقامی» می‌تواند ضرر را بزرگ‌تر کند.
بعد از چنین ضربه‌ای، مدتی از نمودار فاصله بگیرید و اجازه دهید تصمیم بعدی بر اساس برنامه معاملاتی باشد، نه خشم، ترس یا عجله برای جبران! درحقیقت، توقف موقت و بررسی شرایط قبل از ورود دوباره از اقدامات مهم بعد از لیکویید شدن هستند.
۲. معامله لیکویید شده را موشکافی کنید
به‌جای اینکه فقط به مقدار پول ازدست‌رفته نگاه کنید، برگه معامله را باز کنید و ببینید دقیقا چه اتفاقی افتاده است. قیمت ورود، قیمت لیکویید، مقدار اهرم، حجم پوزیشن، میزان مارجین، نوع مارجین و حد ضرر را بررسی کنید و ببینید کدام تصمیم مسیر معامله را به سمت لیکویید شدن برده است.
این بررسی کمک می‌کند مشخص شود مشکل از اهرم بالا بوده، حجم معامله بیش از توان حساب بوده یا اصلا بدون نقطه خروج مشخص وارد بازار شده‌اید.
۳. علت اصلی لیکویید شدن را پیدا کنید
لیکویید شدن فقط نتیجه یک حرکت اشتباه قیمت نیست! معمولا باید چند عامل را کنار هم دید. اهرم بالا فاصله قیمت ورود تا قیمت لیکویید را کمتر می‌کند و حجم بزرگ پوزیشن نیز فشار بیشتری به مارجین وارد می‌کند.
اگر از مارجین کراس استفاده کرده باشید، باید بررسی کنید که آیا سایر موجودی حساب نیز در معرض ریسک پوزیشن قرار گرفته است یا نه. تا وقتی علت دقیق مشخص نشده، صرفا عوض کردن ارز یا صرافی مشکل را حل نمی‌کند.
۴. میزان واقعی افت سرمایه را حساب کنید
بعد از لیکویید شدن، احساس «همه‌چیز را از دست دادم» ممکن است باعث تصمیم‌های عجولانه شود؛ بنابراین ابتدا عدد واقعی را مشخص کنید.
موجودی فعلی حساب را با سرمایه قبل از معامله مقایسه کنید و ببینید چند درصد از سرمایه کاهش یافته است. این عدد مبنای تصمیم بعدی شماست و مشخص می‌کند آیا باید مدتی معامله را متوقف کنید، حجم معاملات را پایین بیاورید یا ابتدا روی اصلاح استراتژی تمرکز کنید.
۵. برای جبران ضرر، حجم معامله را بالا نبرید
دو برابر کردن حجم معامله برای اینکه یک‌شبه ضرر قبلی جبران شود، عملا ریسک را بیشتر می‌کند. اگر معامله بعدی هم برخلاف انتظار پیش برود، ممکن است فاصله شما با یک ضرر سنگین دیگر بسیار کمتر شود.
بعد از لیکویید شدن، هدف معامله بعدی نباید «پس گرفتن پول» باشد؛ هدف باید اجرای درست یک برنامه معاملاتی با ریسک ازپیش‌تعیین‌شده باشد.
۶. اهرم و حجم پوزیشن را بازنگری کنید
اگر اهرم بالا باعث شده با یک نوسان نسبتا کوچک به قیمت لیکویید برسید، در معاملات بعدی باید رابطه بین اهرم، حجم پوزیشن و سرمایه درگیر را دوباره تنظیم کنید.
اهرم کمتر به‌تنهایی تضمین‌کننده جلوگیری از لیکویید شدن نیست، اما فاصله بین قیمت ورود و محدوده لیکویید را بیشتر می‌کند و فرصت بیشتری برای مدیریت معامله می‌دهد.
۷. حد ضرر را قبل از قیمت لیکویید قرار دهید
حد ضرر باید بخشی از نقشه معامله باشد، نه واکنشی که بعد از شروع ریزش به ذهن برسد. اگر معامله بدون حد ضرر پیش برود، ممکن است پوزیشن تا محدوده لیکویید شدن کشیده شود و کنترل خروج از دست شما خارج شود.
البته حد ضرر هم اجرای تضمینی در قیمت مورد نظر نیست و در بازارهای پرنوسان، لغزش قیمت می‌تواند باعث شود خروج با قیمتی متفاوت انجام شود.
۸. اگر لازم است، مدتی از فیوچرز فاصله بگیرید
اگر لیکویید شدن نتیجه اهرم بالا، ورودهای پشت‌سرهم یا تصمیم‌های هیجانی بوده است، بازگشت فوری به معاملات اهرمی لزوما بهترین قدم برای ادامه مسیر نیست.
شما می‌توانید تا زمان اصلاح استراتژی و مدیریت ریسک، فعالیت خود را متوقف کنید و در صورت تصمیم به بازگشت، ابتدا با حجم و ریسک کنترل‌شده‌تر شروع کنید. همچنین معاملات اسپات یکی از گزینه‌های کم‌ریسک‌تر نسبت به معاملات اهرمی است.
۹. برای معامله بعدی یک قانون ضد لیکویید شدن داشته باشید
بعد از تجربه لیکویید شدن، فقط گفتن «دوباره این اشتباه را نمی‌کنم» کافی نیست؛ باید قانون مشخص داشته باشید. برای مثال، قبل از هر معامله، نقطه ورود، حد ضرر، حجم پوزیشن، میزان ریسک و قیمت لیکویید را مشخص کنید و اگر معامله با این قواعد جور نیست، اصلا وارد آن نشوید.
مدیریت اندازه پوزیشن، استفاده محتاطانه از اهرم و ایجاد فاصله مناسب بین حد ضرر و قیمت لیکویید از اصول مهم کنترل این ریسک هستند.
۱۰. بعد از لیکویید شدن دوباره با یک پلن مشخص برگردید
بازگشت به بازار زمانی معنا دارد که بدانید در معامله قبلی چه چیزی اشتباه بوده و برای معامله بعدی چه چیزی قرار است تغییر کند. یک پلن ساده داشته باشید که در آن نقطه ورود، حد ضرر، حجم معامله، میزان ریسک و شرایط خروج از معامله از قبل مشخص شده باشد.
این کار باعث می‌شود معامله بعدی ادامه یک استراتژی باشد، نه تلاشی برای پاک کردن سریع ردپای یک ضرر سنگین!
چگونه بفهمیم مشکل اصلی معامله چه بوده است؟
برای پیدا کردن مشکل اصلی معامله، باید خود پوزیشن را از لحظه ورود تا لیکویید شدن بررسی کنید و ببینید کدام تصمیم بیشترین نقش را در افزایش ریسک داشته است. همچنین کارهای زیر را انجام دهید:
- بررسی قیمت ورود و قیمت لیکویید
- بررسی میزان اهرم استفاده‌شده
- بررسی حجم پوزیشن نسبت به کل سرمایه
- بررسی مقدار مارجین اختصاص‌یافته به معامله
- بررسی نوع مارجین، ایزوله یا کراس
- بررسی حد ضرر و فاصله آن تا قیمت لیکویید
- بررسی حرکت Mark Price در زمان لیکویید شدن
- بررسی میزان نوسان بازار هنگام باز بودن پوزیشن
- بررسی اینکه آیا در طول معامله مارجین بیشتری اضافه کرده‌اید
- بررسی اینکه آیا بدون استراتژی مشخص وارد معامله شده‌اید
- بررسی تصمیم‌های احساسی مانند افزایش حجم یا جابه‌جا کردن حد ضرر
- مقایسه نتیجه معامله با قوانین مدیریت ریسک شخصی
بعد از لیکویید شدن چگونه ضرر را جبران کنیم؟
جبران ضرر بعد از لیکویید شدن به معنی تلاش برای پس‌گرفتن سریع پول از بازار نیست؛ اول باید جلوی بزرگ‌تر شدن ضرر را بگیرید و بعد با سرمایه باقی‌مانده، ریسک هر معامله و حجم پوزیشن را دوباره تنظیم کنید.
برای جبران ضرر عجله نکنید
بعد از لیکویید شدن، وسوسه اینکه همان روز یک معامله دیگر باز کنید بسیار زیاد است؛ اما «انتقام از بازار» یعنی تصمیم‌گیری با هدف جبران، نه بر اساس یک موقعیت معاملاتی معتبر است. ابتدا از معامله فاصله بگیرید، جزئیات پوزیشن قبلی را ثبت کنید و فقط زمانی به بازار برگردید که بتوانید طبق برنامه معاملاتی عمل کنید.
میزان سرمایه باقی‌مانده را مشخص کنید
قبل از هر تصمیمی، موجودی فعلی حساب و میزان افت سرمایه را دقیق محاسبه کنید. مثلا اگر حساب شما از ۱۰۰۰ دلار به ۷۰۰ دلار رسیده، هدف بعدی نباید این باشد که در یک معامله ۳۰۰ دلار را پس بگیرید؛ ابتدا باید شرایطی ایجاد کنید که معامله‌های بعدی دوباره سرمایه را در معرض یک ضرر سنگین قرار ندهند.
حجم معاملات را کاهش دهید
بعد از یک لیکویید شدن، استفاده از همان حجم و اهرم قبلی می‌تواند دوباره حساب را در معرض همان خطر قرار دهد. اندازه پوزیشن بهتر است بر اساس مقدار ریسکی که حاضر به پذیرش آن هستید و فاصله تا حد ضرر تعیین شود، نه بر اساس بیشترین حجمی که صرافی اجازه می‌دهد.
اهرم را برای جبران ضرر افزایش ندهید
بالا بردن اهرم برای اینکه با یک معامله سود بیشتری بگیرید، فاصله قیمت ورود تا لیکویید شدن را کمتر می‌کند و فشار معامله را بالا می‌برد. اگر علت لیکویید شدن شما اهرم بالا بوده، تکرار همان الگو برای جبران ضرر می‌تواند مشکل قبلی را دوباره ایجاد کند.
برای هر معامله حد ضرر مشخص کنید
قبل از ورود باید بدانید در چه قیمتی تحلیل شما دیگر اعتبار ندارد و در همان محدوده برای خروج برنامه داشته باشید. حد ضرر قرار نیست جلوی تمام ضررها را بگیرد، اما کمک می‌کند قبل از رسیدن پوزیشن به مرحله لیکویید شدن، کنترل خروج همچنان دست خودتان باشد.
جبران ضرر را به چند معامله تقسیم کنید
اگر سرمایه شما کاهش پیدا کرده، لازم نیست یک معامله بزرگ برای برگشت به موجودی قبلی انجام دهید. مسیر منطقی‌تر این است که به‌جای شکار یک سود سنگین، روی اجرای چندین معامله با ریسک کنترل‌شده تمرکز کنید؛ حتی اگر این مسیر آهسته‌تر باشد، فشار روانی کمتری برای «یک‌شبه جبران کردن» ایجاد می‌کند.
بعد از لیکویید شدن استراتژی معاملاتی را اصلاح کنید
اگر مشخص شد دلیل لیکویید شدن، اهرم بالا، حجم نامتناسب، نبود حد ضرر یا ورود بدون برنامه بوده است، فقط عوض کردن ارز یا باز کردن یک پوزیشن جدید راه‌حل نیست. همان نقطه ضعف می‌تواند در معامله بعدی هم تکرار شود. مدیریت ریسک، اندازه پوزیشن و قوانین خروج باید پیش از بازگشت به معاملات دوباره بررسی شوند.
هدف اول را حفظ سرمایه قرار دهید
بعد از یک لیکویید شدن، مهم‌ترین هدف این نیست که سریع به موجودی قبلی برسید؛ هدف این است که اجازه ندهید یک ضرر، به چند ضرر پشت‌سرهم تبدیل شود. وقتی اندازه هر معامله متناسب با سرمایه و ریسک قابل‌تحمل تعیین شود، امکان ادامه فعالیت در بازار بدون وابستگی به یک معامله سرنوشت‌ساز بیشتر می‌شود.
چه زمانی بعد از لیکویید شدن دوباره ترید کنیم؟
زمانی دوباره ترید کنید که هیجان معامله قبلی فروکش کرده، علت لیکویید شدن را پیدا کرده‌اید و برای معامله بعدی برنامه مشخصی برای مدیریت ریسک، حجم پوزیشن و حد ضرر دارید.
- وقتی دلیل اصلی لیکویید شدن را مشخص کرده‌اید
- زمانی که دیگر با هدف جبران فوری ضرر وارد بازار نمی‌شوید
- هنگامی که سرمایه باقی‌مانده و میزان ریسک قابل‌تحمل خود را مشخص کرده‌اید
- وقتی برای معامله جدید نقطه ورود و خروج مشخص دارید
- زمانی که حد ضرر را پیش از ورود تعیین کرده‌اید
- هنگامی که حجم پوزیشن را متناسب با سرمایه کاهش داده‌اید
- وقتی اهرم معامله را دوباره بررسی و در صورت نیاز کمتر کرده‌اید
- زمانی که قیمت لیکویید را قبل از ورود محاسبه کرده‌اید
- هنگامی که نسبت مارجین و میزان سرمایه درگیر را تحت کنترل دارید
- اگر هنوز از نظر ذهنی درگیر ضرر قبلی هستید، بازگشت به معامله را به تعویق بیندازید
کلام آخر
مهم‌ترین تصمیم بعد از لیکویید شدن این نیست که چطور هرچه سریع‌تر پول ازدست‌رفته را برگردانید؛ باید بفهمید چه چیزی حساب شما را به نقطه لیکویید رسانده و همان مسیر را اصلاح کنید. اهرم، اندازه پوزیشن، نوع مارجین و فاصله حد ضرر تا قیمت لیکویید از عواملی هستند که مستقیما روی ریسک معامله اثر می‌گذارند. بنابراین قبل از بازگشت به بازار، اشتباه معامله قبلی را ثبت کنید، قوانین ورود و خروج خود را بازبینی کنید و با حجمی وارد شوید که یک نوسان نامطلوب دوباره کل سرمایه معاملاتی شما را تحت فشار قرار ندهد.
سوالات متداول
بعد از لیکویید شدن دوباره ترید کنیم؟
بهتر است ابتدا علت لیکویید شدن و اشتباهات معامله را بررسی کنید و بعد با یک برنامه مشخص به بازار برگردید.
بعد از لیکویید شدن چقدر صبر کنیم؟
زمان مشخصی برای همه وجود ندارد و تا زمانی که هیجان و میل به جبران فوری برطرف نشده، ورود دوباره به معامله منطقی نیست.
بعد از لیکویید شدن حد ضرر بگذاریم؟
بله، حد ضرر باید پیش از رسیدن پوزیشن به محدوده لیکویید و متناسب با میزان ریسک قابل‌قبول تعیین شود.
آیا بعد از لیکویید شدن به اسپات برگردیم؟
بازگشت موقت به اسپات می‌تواند گزینه‌ای برای معامله بدون ریسک لیکویید شدن باشد، چون در اسپات پوزیشن اهرمی ندارید.
چرا با وجود داشتن حد ضرر لیکویید شدم؟
ممکن است حد ضرر بیش از حد به قیمت لیکویید نزدیک بوده باشد یا در نوسان شدید، قیمت مرجع پیش از اجرای حد ضرر به محدوده لیکویید رسیده باشد.
چگونه دوباره لیکویید نشویم؟
با کنترل حجم پوزیشن، استفاده محتاطانه از اهرم، تعیین حد ضرر پیش از ورود و مشخص کردن میزان ریسک هر معامله می‌توان احتمال لیکویید شدن را کاهش داد.